Elektrische bakfiets versnellingen afstellen Enviolo

Een versnelling die niet soepel schakelt, kan je rit met een elektrische bakfiets flink verpesten. Je staat voor een stoplicht, probeert terug te schakelen voor een vlotte start, en je voelt die vervelende weerstand of een haperende beweging.

Vooral met een Enviolo-traploze versnelling in je e-bakfiets wil je dat dit perfect werkt.

Het systeem is namelijk superieur in comfort, maar alleen als het goed staat afgesteld. Een perfect afgestelde Enviolo betekent dat je met een simpele draai aan de knop direct de juiste weerstand vindt, of je nu met een volgeladen bak boodschappen door de stad racet of rustig een heuvel opkruipt. Dit gaat verder dan een beetje draaien aan een kabel; het is de sleutel tot een fijne, moeiteloze fietservaring.

Wat is een Enviolo versnelling precies?

Stel je een versnelling voor zonder tandwielen, zonder klikken, zonder dat je ooit hoeft te schakelen terwijl je stopt.

Dat is de kern van een Enviolo, ook wel een traploze naafversnelling genoemd. In plaats van vaststaande verhoudingen, werkt het met een systeem van kegeltjes en rollers. Door de hellingshoek van die kegeltjes te veranderen, verander je de overbrenging van je trappers naar het wiel.

Dit geeft oneindig veel verhoudingen binnen een bepaald bereik. Het werkt hetzelfde als de versnellingsbak van een luxe auto met een CVT-systeem.

Je draait gewoon aan de knop op je stuur en de weerstand wordt soepel meer of minder, zonder onderbreking.

In een zware e-bakfiets of cargo fiets is dit goud waard, omdat je geen kracht verliest op momenten dat je net moet versnellen.

Waarom je Enviolo perfect moet afstellen

Denk aan je e-bakfiets met een volle bak speelgoed, boodschappen of je kinderen.

Je motor geeft je een duwtje in de rug, maar jij moet nog steeds trappen. Als je versnelling dan net verkeerd staat, voelt dat alsof je in de verkeerde versnelling een auto probeert te parkeren: het gaat zwaar of juist te licht. Een Enviolo die niet goed is afgesteld, leidt tot een verhoogde slijtage aan de kabels en de naaf zelf. Bovendien verbruik je onnodig veel accu, want je moet harder trappen dan nodig is.

Een goede afstelling zorgt ervoor dat het systeem naadloos samenwerkt met de ondersteuning van je motor, bijvoorbeeld een Bosch Cargo Line of Shimano Steps. Je wilt dat de weerstand die je voelt altijd past bij de positie van je schakelknop, van extreel licht (voor opstappen) tot zwaar (voor hoge snelheden).

Het belangrijkste bij het afstellen is het gevoel. Je Enviolo heeft een minimaal en een maximaal bereik.

De basis: het gevoel van de weerstand

De fabrieksinstelling is vaak neutraal, maar dat betekent niet dat het perfect is voor jou of je fiets. Je begint met fietsen en voelen. Draai de knop naar de lichtste stand.

Je moet dan bijna geen weerstand voelen. Draai hem naar de zwaarste stand.

Je moet het gevoel hebben dat je flink kracht zet, maar niet dat je tot stilstand komt. De afstelling zit hem in de kabelspanning. Te veel spanning? De lichtste stand voelt te zwaar. Te weinig spanning?

De zwaarste stand voelt te licht. Net zoals je af en toe de kettingspanner van je elektrische bakfiets moet bijstellen, tune je dit met een paar simpele handmatige aanpassingen aan de kabel bij de naaf of de schakelaar op het stuur perfect bij.

Stap-voor-stap: je Enviolo afstellen

Voordat je begint, zorg je dat je fiets stabiel staat. Een werkstandaard is ideaal, maar tegen een muur kan ook.

1. Fiets in de neutraalstand: Draai de schakelknop op je stuur precies naar het midden. Dit is de 'neutrale' positie van de Enviolo. Op de naaf zelf zit vaak een streepje of een merkteken. Zorg dat dit streepje precies horizontaal staat. Dit is je startpunt.
2. Maak de kabel los: Zoek op de naaf de bevestiging van de kabel. Dit is een klein moertje dat de kabelmantel vastzet. Draai dit moertje los. Je kunt nu de kabel die uit de mantel komt vrij bewegen.
3. Span de kabel: Trek de kabel lichtjes aan. Je hoeft hem niet strak te trekken, maar hij moet wel strak genoeg zijn om geen speling te hebben. Houd de kabel op spanning en draai het moertje weer vast. Zorg dat de kabel niet verschuift.
4. Testen: Nu draai je de schakelaar op je stuur naar de lichtste stand. Ga zitten en trap een stukje. Het moet super licht voelen. Is het te zwaar? Dan moet je de kabel iets strakker trekken bij het vastzetten. Is het te licht in de zwaarste stand? Dan heb je de kabel te strak getrokken. Maak het moertje los, trek iets minder strak en probeer opnieuw.

Je hebt een inbussleutel (meestal 4mm) en een steeksleutel (meestal 8mm of 10mm) nodig. Vergeet ook niet te controleren of je de remblokken van je elektrische bakfiets moet vervangen. De meeste modellen met Enviolo, zoals een Babboe, Butchers & Bicycles of een Riese & Müller Packster, gebruiken een schakelaar op het stuur met een kabel die naar de naaf loopt.

Dit proces is een kwestie van een millimeter hier of daar. Het gaat om gevoel.

Neem de tijd voor deze stap.

Veelvoorkomende problemen en oplossingen

Soms doet een Enviolo niet wat je wilt, terwijl je hem net hebt afgesteld.

• De kabel is te ver doorgedraaid: Als je schakelaar op het stuur te ver moet draaien voordat je weerstand voelt, is de kabel te los. De uiteinden van de kabel kunnen ook slijten. Een nieuwe kabelset (rond de €15-€20) helpt dan enorm.
• De verkeerde shifters: Sommige Enviolo-systemen hebben een specifieke shifter nodig die bij het type naaf past. Een Ultimate-naaf werkt net iets anders dan een Sport- of Cargo-naaf. Controleer of je de juiste shifter hebt voor je model bakfiets.
• De naaf maakt geluid: Een licht zoemen is normaal. Een hard klikgeluid of slijpend geluid duidt op slijtage of verkeerde smering. Dit is vaak niet iets wat je zelf makkelijk oplost. Dit is een reden om naar de fietsenmaker te gaan.

Dan zijn er een paar boosdoeners. Voor een Enviolo Cargo (speciaal voor bakfietsen) is de afstelling net iets strakker dan voor een normale fiets. De belasting is hoger. Zorg dat je kabels dus extra stevig vastzitten.

Wat kost het om je Enviolo te laten afstellen?

Als je het zelf niet aandurft, is een fietsenmaker je beste vriend.

De kosten voor het afstellen van een Enviolo versnelling liggen meestal tussen de €20 en €45. Dit hangt af van hoe verkeerd het staat en of er onderdelen vervangen moeten worden.

Een complete kabelset vervangen kost vaak €30 tot €50 inclusief materiaal en arbeid. Ben je toe aan een upgrade of is je naaf kapot? Een nieuwe Enviolo Cargo naaf (geschikt voor e-bakfietsen) kost rond de €400 tot €500. Een complete fiets met Enviolo, zoals een Riese & Müller Packster 40 met Bosch motor, begint rond de €5500.

De investering in een goed functionerende naaf is het waard; het rijcomfort van een traploze versnelling is ongeëvenaard in stadsverkeer.

Praktische tips voor dagelijks gebruik

Een Enviolo houdt van liefde. Regelmatig je versnellingen schoonmaken met een doekje helpt roestvorming tegen te gaan. Smeer de kabels af en toe met een druppel olie.

Check eens per maand of de kabels nog strak genoeg zitten. Door temperatuurverschillen kunnen ze uitzetten of krimpen.

Zorg dat je nooit schakelt terwijl je stilstaat en hard op de trappers drukt. Wissel licht en zwaar trappen af om de naaf soepel te houden.

Een perfect afgestelde Enviolo en goed onderhoud aan de verende voorvork maken elk ritje op je elektrische bakfiets, zwaar beladen of niet, een stuk plezieriger.

Je merkt het direct: je trapt soepeler, je batterij gaat langer mee en je geniet meer van het fietsen.